DI TÍCH CÁCH MẠNG BẾN ĐÒ PHÚ MỸ LÀ ĐỊA CHỈ ĐỎ
CHO DU KHÁCH ĐẾN THAM QUAN

 

Di tích Bến đò Phú Mỹ tọa lạc tại xã Phú Mỹ, huyện Tân Phước, tỉnh Tiền Giang. Đây là di tích lịch sử, ghi dấu thời kỳ tội ác đầy man rợ của thực dân Pháp và bè lũ tay sai đối với nhân dân ta vào những năm 1945 - 1947. Chúng dùng hệ thống kìm kẹp, càn quét, tàn sát với những thủ đoạn vô cùng tàn ác, dã man. Di tích được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là di tích cấp quốc gia năm 1994, trở thành địa chỉ đỏ cho du khách đến tham quan, nghiên cứu, học tập.

 

Theo sử sách ghi lại thì xã Phú Mỹ (huyện Tân Phước) mang trong mình truyền thống văn hóa lâu đời, phong phú, tươi đẹp của dân tộc và sắc thái riêng một vùng Đồng Tháp Mười, mà một trong số đó là di tích lịch sử cách mạng Bến đò Phú Mỹ. Theo lịch sử Đảng bộ xã, Phú Mỹ xưa kia là một vùng đất hoang vu, rậm rạp. Vào thế kỷ XVII, người Việt ở các tỉnh miền Trung vào định cư và khai hoang lập nghiệp. Khi thực dân Pháp trở lại xâm lược nước ta, đặc biệt từ năm 1946, chúng bắt đầu thực hiện việc bình định, lập đồn bót khắp nơi; chúng dùng thủ đoạn vô cùng tàn ác với nhân dân ta.

Tại Bến đò Phú Mỹ, bọn phản động đội lốt tôn giáo (trong phái Cao Đài Tây Ninh) được sự trợ giúp của thực dân Pháp, trắng trợn gom dân, lập căn cứ chống phá cách mạng. Thực dân Pháp tăng cường lực lượng cho lập đồn (bót) tại Bến đò, nơi dùng để kiểm soát ghe thuyền ra vào Đồng Tháp Mười - vùng căn cứ cách mạng của tỉnh Mỹ Tho. Ngoài số lính Pháp và lính ngụy, chúng còn bổ sung thêm một đội lính Âu - Phi, có lúc quân số trong đồn lên đến một đại đội. Không những thế, thực dân Pháp còn cho bọn phản động đội lốt tôn giáo lập quân đội riêng và cho những người theo chúng mặc sức giết hại đồng bào yêu nước. Đồng bào ta ở đây luôn sống trong nỗi lo sợ, kinh hoàng. Cán bộ ta hoạt động trong vùng này hết sức khó khăn và nguy hiểm, bởi chúng bắt được ai là người lạ mặt đều bị chặt đầu, xẻ thịt, phơi thây. Nên người dân nơi đây chỉ có hai con đường: Một là vào đạo Cao Đài, hai là tham gia kháng chiến hoặc bỏ xứ ra đi.

Đồn Bến đò Phú Mỹ do một tên Pháp chỉ huy, dưới nó có nhiều tên giết người không gớm tay. Chúng đã dùng búa chặt đầu những đồng chí, những người dân nghèo khó mà chúng tình nghi có quan hệ với lực lượng kháng chiến hoặc không chịu vào lính Cao Đài, rồi bêu trên các cọc tre, treo cổ; xỏ xâu vào bàn tay từng xâu rồi đem bắn, có trường hợp chúng đeo đá vào cổ rồi xô xuống kênh gọi là đi "mò tôm". Đồng bào ở đây đã chứng kiến những tội ác cực kỳ man rợ của giặc Pháp, nổi cộm nhất là tên giặc Pháp Taillet có biệt danh là "Tây Búa". Đã có hàng chục cán bộ và đồng bào ta đã bị chết một cách thê thảm, đau đớn dưới bàn tay của kẻ thù. Số lượng người bị chúng thảm sát không thể thống kê hết.

Trong một đợt càn quét của giặc Pháp cùng với lính Cao Đài, chúng bắt được 15 người dân và du kích, giam trong chiếc ghe chài. Nhóm người này phá cửa chạy thoát, chỉ còn ông Tư (Công an xã) bị bắt trở lại. Bọn chúng đem ông Tư đi chặt đầu, xẻ thịt, bắt dân và ghe buôn phải mua với giá cái đầu là 50 đồng bạc Đông Dương, mỗi xâu thịt 1 kg giá 5 đồng; chúng còn treo bày thịt người ở bờ kênh, ép mọi người đi ngang qua phải mua. Đồng bào buộc lòng phải nhận mua và lén đem đi chôn.

Cùng với Đảng bộ, quân dân địa phương, quân và dân xã Phú Mỹ đã phát huy tối đa vai trò lãnh đạo, phát động chiến tranh nhân dân, tuyên truyền khơi dậy lòng yêu nước, lòng căm thù giặc sâu sắc, từ đó huy động được sức người, sức của chi viện cho chiến trường. Dưới sự chỉ đạo của Đảng ủy các cấp, quân dân Phú Mỹ đã góp phần cùng quân dân cả nước kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống Pháp và can thiệp của Mỹ bằng Chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ chấn động địa cầu, làm nức lòng quân dân cả nước.

Sau ngày giải phóng hoàn toàn miền Nam thống nhất đất nước, Bến đò Phú Mỹ trở thành địa chỉ đỏ và được công nhận là Di tích lịch sử văn hóa cách mạng cấp quốc gia; là niềm tự hào, biểu tượng thiêng liêng mà Đảng bộ và nhân dân xã Phú Mỹ luôn tri ân, tưởng nhớ công lao các thế hệ cha ông. Hơn 60 năm qua, địa danh Bến đò Phú Mỹ đã đi vào lịch sử Đảng bộ huyện Tân Phước. Từ chiến thắng chống sự khủng bố của kẻ thù đã trở thành nơi lực lượng cách mạng tiến hành phản công, lật đổ chính quyền tay sai, thể hiện rõ nét tinh thần mưu trí, anh dũng của các chiến sĩ tự vệ cách mạng trong những ngày đầu, đồng thời cũng là minh chứng tiêu biểu của sự vận dụng sáng tạo nghệ thuật chớp thời cơ khởi nghĩa, kết hợp giữa đấu tranh chính trị với đấu tranh vũ trang, khởi nghĩa từng phần tiến tới tổng khởi nghĩa của cách mạng.

Để bảo tồn, tôn tạo, phát huy giá trị của khu căn cứ và giáo dục truyền thống đấu tranh cách mạng cho các thế hệ đi trước đối với thế hệ trẻ, Ủy ban nhân dân tỉnh đã trùng tu, tôn tạo di tích Bến đò Phú Mỹ thành nơi thích hợp để du khách và người dân đến tham quan tìm hiểu lịch sử, cũng là nơi thích hợp để thế hệ trẻ đến tham quan, dã ngoại, giáo dục truyền thống đấu tranh cách mạng, tinh thần yêu nước của dân tộc ta. Khu bót Tây xưa, nay đã xây dựng Bia căm thù với bức phù điêu chạm nổi những hình ảnh, sự kiện thảm sát dã man của thực dân Pháp với đồng bào, đồng chí tại xã Phú Mỹ. Di tích Bến đò Phú Mỹ là niềm tự hào, nơi giáo dục cho các thế hệ trẻ về truyền thống cách mạng, yêu nước của nhân dân Phú Mỹ anh hùng, bất khuất trong công cuộc đấu tranh, bảo vệ Tổ quốc.

Thạc sĩ Phan Thị Khánh Đoan, Giảng viên Khoa Khoa học Xã hội và Nhân văn, Trường Đại học Tiền Giang, cho biết: "Địa danh Bến đò Phú Mỹ sẽ mãi mãi trường tồn, bất diệt trong lòng các thế hệ người dân, là động lực để Đảng bộ và nhân dân Phú Mỹ nói riêng, nhân dân Tân Phước nói chung hôm nay phấn đấu xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp. Thiết nghĩ, ngành văn hóa tỉnh cần tiếp tục đẩy mạnh phối hợp với ngành giáo dục thực hiện phong trào "Trường học thân thiện - Học sinh tích cực". Theo định kỳ và lịch chăm sóc di tích, các giáo viên đưa học sinh đến quét dọn kết hợp với nói chuyện, sinh hoạt tìm hiểu về di tích lịch sử địa phương. Qua đó, giúp học sinh tìm hiểu về lịch sử vùng đất, truyền thống đấu tranh giữ nước của cha ông, giáo dục lòng yêu nước và tự hào dân tộc cho các em, giáo dục các em ý thức được giá trị của các di tích lịch sử, văn hóa để cùng chung tay bảo tồn và phát huy các giá trị truyền thống tốt đẹp này".

Vĩnh Sơn