BẢO TÀNG TỈNH TIỀN GIANG:
GÓP PHẦN GIÁO DỤC TRUYỀN THỐNG THẾ HỆ TRẺ

 

Thực hiện lời dạy của Bác “Dân ta phải biết sử ta/Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam”, Bảo tàng tỉnh Tiền Giang đã nỗ lực đổi mới không gian, cách trưng bày, sưu tầm tư liệu, hiện vật để giới thiệu đến khách tham quan. Trong đó, đặc biệt thu hút thế hệ trẻ tìm hiểu về truyền thống văn hóa, lịch sử về đất, con người Tiền Giang.

Bảo tàng tỉnh Tiền Giang hiện đang lưu giữ trên 37.000 hiện vật, hình ảnh, tư liệu về địa phương Tiền Giang, trong đó đặc biệt là bộ sưu tập những hiện vật có giá trị như: Tiền cổ, đồ gia dụng bằng đồng và hình ảnh, hiện vật thời kháng chiến.Bảo tàng tỉnh Tiền Giang được thành lập năm 1980, tọa lạc ngay Trung tâm TP. Mỹ Tho, là nơi nghiên cứu, sưu tầm, trưng bày giới thiệu giá trị của di sản văn hóa địa phương và dân tộc. Với khuôn viên thoáng mát, cạnh bờ sông Bảo Định, Bảo tàng có nhiều khu trưng bày các hình ảnh, hiện vật về các nền văn hóa cổ, các cuộc kháng chiến, văn minh miệt vườn và văn hóa phi vật thể. Đến với Bảo tàng tỉnh Tiền Giang, chúng ta sẽ có cái nhìn khái quát về quá trình hình thành và phát triển của vùng đất Tiền Giang, về tính cách và sinh hoạt của người Tiền Giang. Đây là điểm du lịch lý tưởng cho mục đích tham quan, nghiên cứu và học tập.

Bảo tàng được xây dựng theo lối kiến trúc Pháp, chia làm hai nhà trưng bày. Nhà trưng bày số 1 thể hiện lịch sử xã hội của tỉnh trước khi có Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo. Phần này nhấn mạnh các sự kiện tiêu biểu như văn hóa Óc Eo thế kỷ 4 - 8, trận Rạch Gầm - Xoài Mút tháng 01/1785, cuộc khởi nghĩa của các sĩ phu yêu nước nửa sau thế kỷ 19 như Trương Định, Nguyễn Hữu Huân, "Bốn Ông" ở Cai Lậy... cùng những hiện vật gốm sứ, đồ gia dụng thế kỷ 19 - 20 thể hiện hoàn cảnh lịch sử của địa phương thời điểm đó. Nhà trưng bày số 2 trưng bày hình ảnh, hiện vật thể hiện hai cuộc kháng chiến trường kỳ của quân dân tỉnh Mỹ Tho - Gò Công dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam. Ngoài ra còn trưng bày hình ảnh về "Chương trình Ngọt hóa Gò Công" được đầu tư hàng trăm tỉ đồng ngăn mặn dẫn ngọt cho vùng Gò Công và một phần Chợ Gạo.

Tính về hiện vật, Bảo tàng Tiền Giang hiện đang lưu giữ 36.884 tài liệu, hình ảnh, hiện vật có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học. Bước đầu kiểm kê và phân loại được 8 bộ sưu tập. Bộ sưu tập Văn hóa Óc Eo có 343 hiện vật, sưu tầm từ những đợt khai quật tại di chỉ khảo cổ Óc Eo - Gò Thành (Chợ Gạo) và trong các lần khảo sát điền dã trong tỉnh Tiền Giang, trong đó có 6 tượng đá, 110 hiện vật bằng vàng, 227 hiện vật bằng gốm từ thế kỷ 4 - 8.

Bộ sưu tập vũ khí Tây Sơn có 87 hiện vật gồm gươm, kiếm, mũi giáo, mũi tên đồng, đạn, súng thần công… được sưu tầm tại khu vực nơi xảy ra trận đánh Rạch Gầm - Xoài Mút. Bộ sưu tập súng Thần công của thế kỷ 18 - 19 gồm 11 khẩu đúc bằng gang pha sắt kích cỡ khác nhau. Bộ sưu tập đèn gốm gồm 36 hiện vật làm bằng đất nung, gốm sứ theo nhiều kiểu dáng phong phú khác nhau, dùng để đốt dầu mù u, dầu cá thắp sáng cho các gia đình trong thời kỳ phong kiến.

Bộ sưu tập bàn ủi có 52 hiện vật, kích thước, kiểu dáng, hoa văn khác nhau, chủ yếu được làm bằng đồng, dùng ủi quần áo hoặc tiền giấy. Bộ sưu tập tiền kim loại và giấy có  2.288 hiện vật, sản xuất và lưu hành qua các thời kỳ lịch sử khác nhau như tiền giấy và kẽm của Ngân hàng Đông Dương, tiền Cụ Hồ, tiền của Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam... Ngoài ra, còn có 51kg tiền kẽm thời Quang Trung, Cảnh Thịnh, Gia Long, Minh Mạng thế kỷ 18 - 19.

Bộ sưu tập kỷ vật nhà tù có 103 hiện vật gồm áo gối, khăn tay, màn cửa, túi xách được may, thêu tay trên vải hay bình trà, giỏ ăn trầu, bàn cờ tướng, tẩu hút thuốc bằng chất liệu sợi nilon, gỗ, đá, vỏ sò. Bộ sưu tập đồ gia dụng người Hoa có 46 hiện vật gồm nhiều thể loại và chất liệu khác nhau như chậu, quả (tráp gỗ), bàn tính, tủ bán hủ tiếu, bàn cân, trang phục.

Đến Bảo tàng tỉnh vào những ngày cuối tuần, chúng tôi có dịp tham gia buổi hoạt động ngoại khóa, giáo dục truyền thống cùng cô giáo và các em sinh viên Trường Đại học Tiền Giang. Tại đây, các em sinh viên được cán bộ thuyết minh của Bảo tàng tỉnh hướng dẫn tham quan, giới thiệu khái quát về vị trí địa lý tự nhiên, cảnh quan, các di tích lịch sử - văn hóa trên đất Tiền Giang… Từ đó, giúp các em học sinh hiểu sâu sắc về giá trị lịch sử, văn hóa của quê hương. Tại Bảo tàng tỉnh không chỉ có các em học sinh đến thăm quan mà còn cả các đoàn du khách trong và ngoài tỉnh. Với niềm đam mê lịch sử, ai nấy đều chăm chú lắng nghe hướng dẫn viên thuyết minh về lịch sử, văn hóa của tỉnh qua các giai đoạn lịch sử.

Sinh viên Trương Hùng Sáng (Trường Đại học Tiền Giang) chia sẻ: "Em cảm thấy hoạt động tham quan Bảo tàng tỉnh vô cùng hữu ích cho sinh viên ngành Du lịch như chúng em. Đến bảo tàng em được trực tiếp cận các hiện vật mà trong sách em chỉ có thể cảm nhận qua hình ảnh. Thông qua hoạt động này, chúng em đã cập nhật cho mình thêm những thông tin về lịch sử - văn hóa của tỉnh Tiền Giang. Em rất tự hào về truyền thống đấu tranh bảo vệ Tổ quốc, xây dựng đất nước của nhân dân tỉnh ta. Qua đó, đã tiếp thêm động lực cho em cố gắng học tập, trở thành công dân tốt, góp sức xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp".

Thực hiện Đề án "Đẩy mạnh các hoạt động học tập suốt đời trong thư viện, bảo tàng, nhà văn hóa, câu lạc bộ" của Thủ tướng Chính phủ, Bảo tàng tỉnh đã phối hợp với nhiều trường học trên địa bàn tỉnh để tổ chức các chương trình ngoại khóa cho học sinh, sinh viên. Đồng thời, đổi mới phương pháp, hình thức giáo dục cho phù hợp với từng đối tượng đến tham quan, cử cán bộ đến các địa phương trong và ngoài tỉnh sưu tầm các tài liệu, hiện vật, góp phần làm phong phú khu trưng bày, từ đó, tạo dấu ấn, thu hút khách du lịch.

Để nâng cao chất lượng phục vụ nghiên cứu, giáo dục truyền thống lịch sử - văn hóa cho thế hệ trẻ và thu hút du khách đến tham quan, Bảo tàng tỉnh tiếp tục đổi mới công tác tuyên truyền, bổ sung hiện vật, chỉnh lý phòng trưng bày ngày càng phong phú, hấp dẫn. Huy động các tổ chức cá nhân hiến tặng hiện vật có giá trị lịch sử, văn hóa. Với hơn 36.884 tư liệu, hiện vật được lưu giữ, trưng bày, Bảo tàng tỉnh đang là địa chỉ đỏ được các nhà trường, du khách lựa chọn là điểm đến tìm hiểu lịch sử, giáo dục kỹ năng sống, lòng tự hào dân tộc cho thế hệ trẻ.

 Trong thời gian qua, việc đẩy mạnh hoạt động giáo dục tại Bảo tàng tỉnh Tiền Giang bước đầu thu được những kết quả nhất định. Trung bình hàng năm, Bảo tàng đón hàng ngàn lượt khách từ các đơn vị, tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước, trong đó có nhiều lượt học sinh, sinh viên của các cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh. Khách tham quan, đặc biệt là giáo viên, học sinh và các bậc phụ huynh học sinh đã có những phản hồi tích cực sau khi tham gia các hoạt động này.

Em Trần Thị Lan Hương, học sinh Trường THPT Vĩnh Kim (huyện Châu Thành) ghi cảm tưởng khi đến với Bảo tàng: "Một chuyến đi bổ ích và lý thú, lớp chúng em thực sự rất xúc động. Em rất vui và tự hào vì là một người con của đất Tiền Giang. Chúng em đã hiểu thêm rất nhiều về lịch sử cùng những khổ cực mà cha ông ta đã trải qua. Chúng em tự hứa sẽ cố gắng học tập thật tốt để kế thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp của cha ông ta”. Hay như Thạc sĩ Phan Thị Khánh Đoan (Giảng viên Bộ môn Văn hóa – Du lịch, Trường Đại học Tiền Giang) ghi trong sổ cảm tưởng sau khi tham quan Bảo tàng: “Được đến tham quan Bảo tàng tỉnh Tiền Giang tôi thực sự cảm động... Những hiện vật vô cùng giá trị, làm cho mọi người dân Việt Nam nói chung, nhân dân Tiền Giang nói riêng thêm yêu quý, tự hào và trân trọng lịch sử, truyền thống của dân tộc ta. Tôi cảm nhận rằng, trong thời hiện đại, Bảo tàng đã là cầu nối để quá khứ sống cùng hiện tại. Đó là vốn quý báu... Hôm nay, tôi cùng 45 sinh viên tham quan Bảo tàng để hiểu thêm về giá trị của cuộc sống, những hy sinh anh dũng của những người đi trước để lại một bầu trời yên bình cho chúng ta hôm nay... , và cũng để tự nhủ rằng, sẽ luôn cố gắng là một người con, người cháu biết trân trọng và phát huy tiếp những gì tốt đẹp của ông cha ta đã gìn giữ đến đời nay. Xin gửi lời cám ơn sâu sắc đến những ông, bác, cô, chú cán bộ Bảo tàng là người truyền lửa yêu dân tộc và tự hào dân tộc đến với chúng tôi”.

Tiến Sĩ Võ Phúc Châu (Trưởng Khoa Khoa học xã hội và Nhân văn, Trường Đại học Tiền Giang) hiến kế: “Để hoạt động giáo dục phát huy tối đa hiệu quả, trong thời gian tới, Bảo tàng tỉnh Tiền Giang cần tiếp tục ký kết các kế hoạch phối hợp dài hạn tổ chức các hoạt động giáo dục tại Bảo tàng, nghiên cứu, bổ sung có chọn lọc các hoạt động giáo dục hấp dẫn phù hợp với các đối tượng khách tham quan. Bảo tàng cần quan tâm, tiếp tục đầu tư, mua sắm các trang thiết bị, đặc biệt là tổ chức sắp xếp, bố trí bộ phận hướng dẫn, thuyết minh chuyên nghiệp hơn, đáp ứng yêu cầu tổ chức tốt các hoạt động tuyên truyền, giáo dục. Với những điều kiện thuận lợi về cơ sở vật chất, hệ thống trưng bày có nhiều đổi mới, đội ngũ cán bộ được đào tạo chính quy, năng động, sáng tạo, nội dung chương trình phong phú, hấp dẫn, hoạt động giáo dục sẽ là một điểm sáng trong tổ chức và hoạt động của Bảo tàng tỉnh, góp phần đáp ứng tốt nhu cầu nghiên cứu, học tập, tham quan và hưởng thụ của công chúng về di sản văn hóa, và là điểm đến hấp dẫn của du khách khi về Tiền Giang”.

VĨNH SƠN